سلام دلفان
سلام دلفان سلام دلفان سلام دلفان سلام دلفان سلام دلفان سلام دلفان
سلام دلفان
سلام دلفان
کد خبر: 6400
تاریخ انتشار: ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۲
تعداد نظرات: . نظر
خانه » آخرین عناوین » زندگینامه آیت الله العظمی سیدعزالدین حسینی زنجانی (ره)
Print This Post
ولادت مرجع عالي قدر حضرت آيت الله العظمي حاج سيد محمدعزالدين حسيني موسوي مجتهد­ زنجاني(ره) در سال 1300ه.ش درخاندان علم و فقاهت، خاندان امام جمعه زنجان، در شهر زنجان ديده به ...

ولادت

مرجع عالي قدر حضرت آيت الله العظمي حاج سيد محمدعزالدين حسيني موسوي مجتهد­ زنجاني(ره) در سال 1300ه.ش درخاندان علم و فقاهت، خاندان امام جمعه زنجان، در شهر زنجان ديده به جهان گشود. جد اعلاي معظم له، آيت الله العظمي سيد محمد مجتهد سرداني (رحمه الله عليه) فقيه متبع و مورد احترام مردم زنجان در عصر قاجار بودند كه در طرد و دفع بابيت از زنجان نقش بسيار مهمي داشته است. والد ايشان فقيه عارف مرحوم حضرت

آيت الله العظمي سيد محمود حسيني زنجاني (رحمه الله عليه)،مشهور به امام جمعه زنجان، از علماي پارسا و مورد احترام بزرگان حوزه بودند. ايشان سال هاي متمادي از محضر علمای حوزه علمیه نجف اشرف استفاده كرده و از

دروس آيات عظام نائيني، آقا ضياء عراقي، شيخ الشريعه اصفهاني، سيد محمد كاظم يزدي (صاحب عروه) و به خصوص از درس آيت الله العظمي حاج شيخ محمدحسين غروي اصفهاني (كمپاني) بهره برده و جزء خصيصين و دوستان نزديك آيت الله العظمي غروي اصفهاني محسوب مي شدند به طوري كه ما بين اين دو بزرگوار نامه هايي در سير و سلوك مبادله شده است.

آيت الله العظمي سيد محمود حسيني زنجاني(اعلي الله مقامه الشريف) در زنجان، تهران و قم حوزه درسي داشته و جمعي از بزرگان از دروس معظم له استفاده كرده اند. از مشهورترين شاگردان ايشان مي توان به فرزند بزرگوارشان آيت الله العظمي سيد عزالدين حسيني زنجاني(ره)، مرحوم آيت الله سيد محمود طالقاني، مرحوم استاد رضا روزبه زنجاني و آيت الله سيد حجت هاشمي خراساني اشاره كرد.

تحصيل و فعاليت هاي سياسي

ایشان تحت نظارت و سرپرستي والد و شرکت در دروس مرحوم آيت الله شيخ حسين دين محمدي(قدس سره)، از شاگردان آخوند خراساني(رحمه الله عليه) مقدمات، سطح و مقداری درس خارج فقه و اصول را در زنجان فرا گرفت سپس به شهر مقدس قم عزيمت كرد و در شهر علم و فقاهت قم، در فقه و اصول از محضر درس آيات عظام: آيت الله العظمي سيد محمد حجت كوه كمري(رحمه الله عليه) به مدت چهارده سال، آيت الله العظمي سيد حسين طباطبايي بروجردي(رحمه الله عليه) به مدت ده سال، آيت الله العظمي سيد صدرالدين صدر(رحمه الله عليه)، آيت الله العظمي سيد احمد خوانساري(رحمه الله عليه) و آيت الله العظمي ميرزا رضي زنوزي تبريزي(رحمه الله عليه) تلمذ کرد.

این مرجع تقلید همچنين دوره كامل حكمت متعاليه را در محضر آيت الله العظمي امام خميني(1)(قدس سره)، علامه سيدمحمد حسين طباطبايي تبريزي(قدس سره) و آيت الله شيخ مهدي مازندراني(قدس سره) تحصيل كرد و در دروس اسفار هر سه حكيم متاله حضور يافت. لازم به ذكر است كه درس اسفار مرحوم علامه طباطبايي در قم با درخواست معظم له و حضور ایشان و جمعي از همدوره اي هاي وی تشكيل شد و مرحوم علامه نخستين حواشي خود را بر اسفار بر چاپ سنگي اسفار متعلق به ایشان مرقوم كردند كه اين نسخه در گنجينه مخطوطات بيت معظم له نگهداري مي شود. همچنين سلسله مباحثات شبانه با حضور علامه طباطبايي، كه بعدا به کتاب اصول فلسفه و روش رئاليسم ختم می شود، به درخواست معظم له و در منزل ايشان در قم بنا گذاشته شده بود.

ایشان جهت استفاده از حوزه درسي بزرگان حوزه مقدسه نجف مدت كوتاهي نيز به اين حوزه مشرف شد و از درس آيت الله العظمي سيد عبدالهادي شيرازي(قدس سره)، آيت الله العظمي سيد ابوالقاسم خويي(قدس سره) و آيت الله العظمي سيد محسن حكيم(قدس سره) استفاده كرد.

آيت الله العظمي حسيني زنجاني(ره) در فقه و اصول از بین همه اساتید از مشرب فقهي حضرت آيت الله العظمي حجت كوه كمري(قدس سره) متاثر بود و همانند استادشان در جمع بين روايات متعارض تبحر و برجستگي خاصي داشت.

ایشان بنا به درخواست والدشان از سال 1334 در زنجان مستقر شد و در اداره حوزه علميه و رسيدگي به امور شرعي و اجتماعي به مرحوم والد خود كمك مي كرد. در سال 1342 با نهضت حضرت امام خميني(قدس سره) همراه شد، در منبر صراحتا از امام خمینی(ره) نام مي برد، مرجعيت ایشان را تبلیغ می کرد و سخنراني هاي تندي بر عليه دستگاه حاكمه و قوانين طاغوتي ايراد مي كرد كه نهایتا بوسله دستگاه پهلوی دستگير و مدتي در تهران همراه با برخي بزرگان از جمله شهيد مطهري، مرحوم محمد تقي فلسفي، مرحوم شيخ حسين لنكراني، شهيد هاشمي نژاد و ديگر مبارزین زنداني شد.

در اثر تداوم فعاليت ها و سخنراني هاي بر عليه رژيم شاه، از سال 1351 از طرف ساواك مجبور به اقامت اجباري در شهر مقدس مشهد شد و در اين شهر به فعاليت هاي علمي و سياسي خود ادامه داد و همراه با ديگر اركان اين حوزه مقدسه به مناسبت هاي مختلف اعلاميه صادر می کرد و در تظاهرات مردم و علماي مشهد پيشاپيش مردم حركت مي كرد.

پس از پيروزي انقلاب اسلامي به درخواست حضرت امام خميني(قدس سره) به زنجان برگشته و رهبري و هدايت مردم زنجان را در انقلاب اسلامي عهده دار شده و به حكم بنيانگذار جمهوري به امامت جمعه شهر زنجان منصوب شد و مدت دو سال در دوره تثبيت جمهوري اسلامي ايران در استان زنجان نقش موثر داشت و سپس به مشهد برگشته و فعاليت هاي علمي خود را در جوار بارگاه ملكوتي ثامن الحجج حضرت علي بن موسي الرضا(عليه السلام) از سر گرفت.

تدريس

آيت الله العظمي حسيني زنجاني(ره) سطوح عالي دروس حوزوي را در حوزه هاي علميه قم، زنجان و مشهد تدريس كرد و بيش از سي سال در حوزه علميه مشهد به تدريس خارج فقه و اصول، تفسير، كلام، عقايد و فلسفه مشغول بود و بسياري از افاضل حوزه و دانشگاه از دروس ایشان بهره مند شده و تعدادي نيز به اخذ درجه اجتهاد از محضر ايشان نائل شدند. از شاگردان برجسته ایشان مي توان به فرزند بزرگوارشان فقيه عالي قدر حضرت آيت الله سيد محمد حسيني زنجاني، مدرس خارج فقه و اصول حوزه علميه زنجان و مسئول بخش استفتاءات معظم له، اشاره كرد.

مرجعيت

ایشان بنا به درخواست جمعي از مومنين و فضلای حوزه در سال 1354 رساله عمليه خود را با عنوان رساله جامع الاحكام در مشهد مقدس منتشر كردند و جمعي از مومنين مقلد ایشان شدند. پس از رحلت حضرت آيت الله العظمي اراكي(رحمه الله عليه)، رساله فعلي معظم له با عنوان رساله توضيح المسائل در سال 1373 منتشر شد و جمع ديگري از مومنين در تقليد به ايشان رجوع كردند. دفاتر آيت الله العظمي حسيني زنجاني(ره)در شهرهاي مشهد،

زنجان و تبريز مستقر بودند و در ايام حج بعثه معظم له به منظور پاسخ گويي به استفتاءات مقلدين و ساير امور شرعي در مدينه منوره و مكه مكرمه مستقر بودند.

تاليفات

از حضرت آیه الله العظمی حسینی زنجانی تاکنون چند اثر منتشر شده است که عبارتند از:

1. رساله جامع الاحكام(چاپ اول،مشهد،1354)

2. رساله توضيح المسائل

3. منتخب رساله توضيح المسائل[با تجديد نظر و اضافات، به ضميمه منتخب استفتاءات] (چاپ اول،زنجان،1391)

4. مناسك حج و عمره مفرده

5. شرح خطبه حضرت زهرا (سلام الله علیها)

6. حکمت فاطمی، تلخيص«شرح خطبه حضرت زهرا (س)»

7. تفسیر سوره مبارکه حمد

8. راه رستگاری، جستاری در باب اسلام و ایمان

9. مطارحات حول معیار الشرک فی القرآن

10. معیار شرک در قرآن

11. شرح زيارت عاشورا

12. صد و ده پرسش و پاسخ [بخشی از استفتاءات معظم له]

برخي آثار فقهی و اصولی ایشان از جمله تقریرات دروس اصول و فقه آیات عظام حجت و بروجردی و نیز تعلیقه بر وسيله النجاه آیه الله العظمی سيد ابوالحسن اصفهانی(قدس سره) هنوز به زیور طبع آراسته نشده است.

ویژگیهای علمی و روحی

– ایشان بسیار خلیق، مهربان، متواضع، گشاده رو و با حوصله بودند و به خصوص با دقت و حوصله به پرسش هاي جوانان پاسخ مي دادند و از اين رو بيشتر نمازگزاران و مراجعان مسجد امام صادق(عليه السلام) مشهد مقدس و دفتر ايشان را دانشجويان و طلاب تشكيل می داد.

– آيت الله العظمي حسيني زنجاني(ره) نسبت به خاندان اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) و به خصوص به جده بزرگوارشان (سلام الله علیها) محبت و علاقه فوق العاده ای داشتند و جنبه ولایت در ایشان بسیار قوی بود.

– ایشان علاقه و توجه فراواني به مجلس روضه حضرت ابا عبدالله الحسين (عليه السلام) و تعظيم شعائر حسيني(عليه السلام) داشتند به طوري كه بيش از 35 سال به طور مرتب در بيت خود در مشهد مقدس روضه هفتگي برگزار مي کردند و بر مصائب حضرت سيد الشهداء (عليه السلام) اشك مي ریختند.

– آن مرحوم انس مخصوصی با ادعیه مأثور از اهل بیت( علیهم السلام) و به خصوص صحیفه سجادیه داشتند به طوری که اکثر ادعیه مأثور را از حفظ بودند و همیشه در سخنان خود به جنبه های معرفتی این ادعیه اشاره می کردند و معتقد بودند كه بسياري از ادعيه ماثور از اهل بيت(عليهم السلام) مهجور واقع شده است و كمتر به دقايق، ظرايف و محتواي عميق اين ادعيه توجه شده است.

– به دروس اعتقادی و تفسیر قرآن کریم اهمیت خاصی قائل بودند به طوری که درس های عقاید و تفسیر معظم له تقریباً هیچ گاه تعطیل نشد.

– معظم له یکی از معدود مراجع فعلی است که در کنار فقه، اصول و تفسیر در عرفان و فلسفه نیز صاحب نظر و دارای مطالعات عمیق بودند و معتقد بودند که هر چند برخی آراء و عقاید فلاسفه و عرفا با مکتب اهل بیت(ع) سازگار نیست اما موارد سازگاری نیز کم نیست و نکات قابل استفاده در آثار ایشان وجود دارد.

معظم له در حديث ديگران

شخصيت علمي و معنوي معظم له در ميان فضلاء و اهل خبره مشخص و مسلم است و نيازي به تعريف ندارد اما در آثار و سخنان برخي از بزرگان مطالبي درباره ايشان آمده كه نقل آنها خالي از لطف نيست:

1 ـ مرحوم حضرت آيت الله العظمي سيد محمدهادي ميلاني(قدس سره) در نامه هايي كه خطاب به معظم له نوشته بودند از ايشان با القابي چون «روح الفضيله و جثمانها»،« نادره الدهر»، «غياث الاسلام» و «علامه» ياد كرده اند(2). با بررسي مجموعه مكاتبات آيت الله العظمي ميلاني، كه تحت عنوان «علم و جهاد» در دو مجلد به چاپ رسيده است، معلوم مي شود كه ايشان چنين القابي را فقط براي معظم له به كار برده اند و براي ديگر اعاظم از القاب متعارف استفاده كرده اند.

2 ـ مرحوم علامه سيد محمد حسين طباطبايي تبريزي، در آخرين مصاحبه تلويزيوني و در پاسخ به اين سوال كه كدام يك از شاگردان تان توانستند رابطه خاص استاد و شاگردي را با شما داشته باشند و به كدام يك در فلسفه اسلامي مي شود اعتماد داشت، ابتدا از استاد شهيد مرتضي مطهري و سپس از معظم له با عنوان « آقاي امام زنجاني» و پس از آن از سه عالم بزرگوار ديگر نام بردند.

3 ـ آيت الله شهيد سيد محمد علي قاضي طباطبايي(قدس سره) در كتاب « تحقيق درباره اول اربعين حضرت سيد الشهداء(عليه السلام)» به مناسبتي درباره معظم له چنين نوشته اند: «…پس از مراجعت از آن سفر[تبعيد بافت] در زنجان به اقامت اجباري قريب شش ماه بودم و از مهرباني هاي اهالي زنجان عموما و از مهمان نوازي و محبت هاي بي پايان صديقنا الاخ الامجد علامه جليل آيت الله آقاي حاج آقا عزالدين حسيني (دامت بركاته) خصوصا كاملا برخوردار بوده و به ويژه از مذاكرات علمي و مباحثات فقهي و ادبي و تاريخي كه در حضور آن برادر مكرم معظم واقع مي شد صفاي عجيب و حظوظ روحي غريب داشت كه به وصف نمي آيد و به عبارت نمي گنجد».

3 ـ مرحوم آيت الله شيخ علي فلسفي(قدس سره)، از شاگردان مرحوم آيت الله العظمي خويي(قدس سره) و صاحب اجازه اجتهاد بلند مرتبه از آن فقيه بزرگ، در مجلسي كه اكثر علماي بزرگ مشهد مقدس در آن حضور داشتند و در امري كه نياز به اجازه مجتهد جامع الشرايط و اعلم علماي بلد داشت از معظم له كسب اجازه مي كنند و مي فرمايند:«ما حضرت عالي را اعلم علماي بلد مي دانيم» (3).

4 ـ مرحوم آيت الله سيد محمدحسين حسيني تهراني(رحمه الله عليه)، در يادنامه مرحوم علامه طباطبايي، مهر تابان، درباره معظم له آورده است: « رفيق شفيق و صديق ارجمند حضرت آيت الله حاج سيد عزالدين زنجاني (دامت بركاته) از مبرزين و قدماء شاگردان علامه طباطبايي( رحمه الله عليه) مي باشند… مردي است جامع بين علم و عمل و بين معقول و منقول، مفسر قرآن كريم، وارد در ابحاث علميه و فلسفيه و متعبد به عبوديت الهيه و متخلق به اخلاق حسنه مي باشند و حقا مي توان ايشان را يكي از نمونه هاي بارز مفاخر اسلام شمرد».(4)

5 ـ مرحوم شيخ آقا بزرگ طهراني (قدس سره) : ترجمه عبارت شيخ آقا بزرگ چنين است:«عالم فاضل معاصرآقاي سيد عزالدين فرزند سيد محمود جانشين پدر در زنجان شده است. آقاي سيد موسي[آيت الله العظمي سيد موسي شبيري زنجاني(دامت بركاته)] فرزند سيد احمد زنجاني،ساكن قم،از هر دو (از پدر و پسر) تعريف و تمجيد مي كند» (5)

6 ـ آيت الله سيد محمد حسيني زنجاني(دامت بركاته): ايشان در احكام تاكيدشان به روايات است و روايات را خيلي خوب معنا مي كنند و از دل روايات، روايات ديگر را تفسير و توجيه مي كنند و من در اين مسئله نظير ايشان را حتي در قم نديدم… در اين مسئله كه فقيه از دل روايات مطلب را بيرون آورد و قرينه براي فهم مطلب ديگر بگيرد نظير ايشان را نديده ام.(6)

وفات

سرانجام سحرگاه  سه شنبه 24 اردیبهشت سال 1392  همزمان با سالروز شهادت امام هادی (ع) آیت‌الله سید عزالدین زنجانی از مراجع تقلید شیعیان دار فانی را وداع گفت.

منابع:

1 . در خاطرات آيت الله منتظري درباره اين درس چنين آمده است: «آيت الله خميني(ره) يك درس اسفار هم مي گفت كه هفت هشت نفر از بزرگان از جمله آقاي حاج شيخ عبدالجواد(جبل عاملي خميني شهري) و آقاي حاج آقا رضا صدر و آقاي حاج آقا عزالدين زنجاني، كه حالا مشهد است، و چند نفر ديگر شركت مي كردند. من و مرحوم مطهري به آقاي خميني گفتيم ما هم بياييم در آن درس شركت كنيم چون معمولا مي بايست از ايشان اجازه گرفت، به بعضي افراد مي گفتند نه صلاحتان نيست. آن وقت ما اجازه گرفتيم مبحث نفس اسفار و معاد جسماني را شركت كرديم».
2 . علم و جهاد، حياة آيت الله العظمي السيد محمد هادي الحسيني الميلاني. ج 2، ص 110.
3 . به نقل از آيت الله سيد محمد حسيني زنجاني.
4 . مهر تابان، ص 326.
5 . نقباء البشر فی‌القرن الرابع عشر، ص 303. البته لازم به يادآوري است كه معظم له از مرحوم شيخ آقا بزرگ طهراني اجازه روايتي دارند و شيخ آقا بزرگ از مشايخ اجازه معظم له هستند، ظاهرا اين مطلب در زماني نوشته شده است كه معظم له در زنجان سكونت داشته اند.
6 . نشريه رايحه، ويژه نامه بزرگداشت آيت الله العظمي حسيني زنجاني، شماره هفتاد و دوم، ص 23.

ارسال دیدگاه

زمان ورود کد امنیتی تمام شده. مجددا بارگزاری کنید

سلام دلفان
سلام دلفان
رفتن به نوارابزار